Archief

Publieksonderzoek Schiphol


Naar aanleiding van de extra veiligheidsmaatregelen die in 2016 op Schiphol genomen werden naar aanleiding van terroristische dreiging, heeft Crisislab op eigen initiatief en samen met studenten van de masteropleiding Besturen van Veiligheid van de Radboud Universiteit Nijmegen een publieksonderzoek uitgevoerd in lijn met eerdere publieksonderzoeken. Voor het onderzoek is onder ruim 200 reizigers op Schiphol een vragenlijst afgenomen over onder andere de veiligheidsperceptie, risico-inschatting en de genomen maatregelen. Om inzicht te krijgen in wat de reizigers ‘daadwerkelijk denken’, wordt de reizigers gevraagd om vanuit de positie van burgemeester en minister te antwoorden, zodat zij gedwongen worden om te redeneren vanuit het algemeen belang. Deze wijze van bevragen is kenmerkend voor onze publieksonderzoeken.

Het rapport kunt u hier downloaden.

 

 

 

Eerdere burgeronderzoeken die door Crisislab zijn uitgevoerd, zijn:

 

Share Button

16 juni, 2017  

Proportionele omgang met CE


In opdracht van het Havenbedrijf Rotterdam en de gemeente Rotterdam heeft Crisislab samen met Expload een rapport geschreven over proportionaliteit bij de omgang met conventionele explosieven (CE) uit de Tweede Wereldoorlog. Dit rapport levert bouwstenen voor een CE-beleid dat de toets van een maatschappelijke kosten-batenanalyse kan doorstaan.

De centrale vraag in het rapport luidt: Wegen de directe en indirecte kosten van opsporing inclusief eventuele ruiming op tegen de risico’s (in termen van kans én effect) op slachtoffers, en eventueel materiële schade? Het uiteindelijke doel is om maatschappelijke middelen efficiënter in te zetten door bestuurders in staat te stellen zorgvuldigere afwegingen te maken over het veiligheidsrisico van CE in de bodem. We spreken dan van een ‘proportionele’ afweging waarbij kosten en baten van het veiligheidsbeleid in evenwicht zijn.

De rapportage kunt u hier downloaden.

 

 

Naast het bovenstaande rapport is een actorenanalyse gemaakt, om binnen het domein van de conventionele explosieven een beeld te krijgen van de verhoudingen tussen betrokken actoren. Per actor wordt aandacht besteed aan de dempende en aanjagende krachten. Dit zijn krachten die het proportioneel kunnen handelen van de CE-actoren positief of negatief beïnvloeden (dempen of aanjagen). In het boek ‘Krachten rond de risico-regelreflex beschreven en geïllustreerd in 27 voorbeelden’ wordt aan de hand van 27 casus beschreven wat aanjagende en dempende krachten van de overheid binnen andere beleidsdomeinen zijn.

De actorenanalyse kunt u hier downloaden.

Crisislab ontwikkelde al eerder op eigen initiatief en in samenspraak met het platform blindgangers van de VNG een bestuurlijk afwegingskader voor de risico’s van conventionele explosieven.

Dit afwegingskader vindt u hier.

Share Button

13 juni, 2017  

OvD-DHMR opleidingstraject afgerond


Het opleidingstraject voor de Officieren van Dienst van de Divisie Havenmeester (DHMR) is op 23 mei 2017 afgesloten met een toetsingsdag. Op deze dag hebben de OvDs individueel een simulatiecasus doorlopen en zijn de meeste OvDs geslaagd.

Het traject liep van december 2016 t/m mei 2017 en bestond uit vijf modules, namelijk Frontlijnleidinggeven, OvD in context haven, Incidentbestrijding gevaarlijke stoffen, Crisisbeheersing en rampenbestrijding en Functioneren in een CoPI. In elke module is er in een interactief college geweest over de theorie en hebben de OvDs vervolgens geoefend in een VR-omgeving. Elke theoriedag werd gevolgd door een buiten-oefendag waar de OvDs in de praktijk konden oefenen met realistische scenario’s in de Rotterdamse haven.

De rode draad van de training was het FABCM model, het wetenschappelijke besluitvormingsmodel voor operationeel leidinggevenden. FABCM staat voor Factfinding, Analyse, Besluitvorming, Communicatie, Monitoring en is ontwikkeld als onderdeel van het promotietraject van Jelle Groenendaal (zie ‘Frontline Command: Reflections on practice and research’). Training aan de hand van het FABCM model helpt operationele leidinggevenden de effectiviteit en slagkracht van hun commandovoering te verbeteren. De OvDs hebben in de toetsing laten zien dat zij met de FABCM-methode beter kunnen presteren.

Share Button

29 mei, 2017  

EC-overzichtsrapportage over rampenbestrijding


In mei 2017 is de eerste overzichtsrapportage verschenen over de de wetenschappelijke stand van zaken over rampenbestrijding in Europa van het Disaster Risk Management Knowledge Centre (DRMKC) van de Europese Commissie. Ira Helsloot heeft daaraan bijgedragen aan het hoofdstuk over preparatie waar zelfredzaamheid nadrukkelijk aan bod komt.

De overzichtsrapportage treft u hier.

Share Button

24 mei, 2017  

Brandstichtingen in Hoogeveen


Mede naar aanleiding van een quick-scan die begin 2016 door de politie is uitgevoerd bestond bij het gemeentebestuur het beeld dat het aantal brandstichtingen in Hoogeveen significant hoger lag dan in andere vergelijkbare gemeenten.

In opdracht van het gemeentebestuur van Hoogeveen heeft Crisislab een diepgaander onderzoek uitgevoerd om meer duidelijkheid te krijgen over het aantal brandstichtingen en de aard van de brandstichters. Ook is een publieksonderzoek gehouden om het mediabeeld te bevestigen dan wel te ontkrachten dat de brandstichtingen in Hoogeveen tot angst- en onrustgevoelens bij de Hoogeveense bevolking heeft geleid.

De rapportage treft u hier.

Het voorstel voor Burgemeester en Wethouders vindt u hier.

Het rapport kreeg media-aandacht bij RTV Drenthe, in de Hoogeveensche Courant en Dagblad van het Noorden.

Share Button

17 mei, 2017  

Burgerinitiatieven en burgerwachten


De komst van vluchtelingen naar Nederland heeft maatschappelijke emoties losgemaakt. Vanuit maatschappelijke bezorgdheid zijn er burgerinitiatieven gestart om hulp te bieden aan de vluchtelingen. Maatschappelijke bezorgdheid leidde ook tot initiatieven voor buurtpreventie en burgerwachten. In het kennisdossier Maatschappelijke onrust en draagvlak van Platform31 beschrijft Crisislab deze twee uitingen van maatschappelijke emoties.

De tekst ‘Burgerinitiatieven rondom de opvang van vluchtelingen’ treft u hier.

De tekst ‘Burgerwachten als een uiting van maatschappelijke bezorgdheid’ treft u hier.

Share Button

2 mei, 2017  

Pleidooi: betere opsporing vergt heldere keuzes


Het is noodzakelijk om heldere politieke keuzes te maken hoeveel politionele opsporingscapaciteit moet worden besteed aan welke typen misdrijven. Simpelweg roepen dat meer capaciteit noodzakelijk is, is veel te makkelijk. Dit betogen Helsloot, Van Reenen en Van Lochem in een discussiestuk op basis van eerder onderzoek. Zij benaderen de opsporing vanuit een kosten-baten perspectief.

In het discussiestuk geven de auteurs het volgende aan:

In de afgelopen jaren is er binnen de politie, in de media, onder onderzoekers en in de politiek twijfel ontstaan over de effectiviteit van de opsporing. Het algemene oplossingspercentage van minder dan een kwart roept dan ook geen vertrouwen op. De algemene teneur binnen de politie(wetenschap) is dat er twee oorzaken ten grondslag liggen aan het ontstaan van de huidige effectiviteitscrisis in de opsporing. Ten eerste de bureaucratie die een reactie is op ernstige incidenten zoals opsporingsfouten in de Schiedammerparkzaak. Ten tweede de veel gegeven reden dat de wereld complexer wordt en de politiële opsporing daar nog niet voldoende voor is toegerust. De effectiviteitscrisis is zo bezien een simpel schaarste- en professionaliteitsprobleem dat kan worden opgelost met meer en betere rechercheurs.

Wie dieper kijkt, moet echter constateren dat dit niet zo simpel ligt. De auteurs betogen dat de echte vraag is: ‘hoeveel willen we als samenleving uitgeven voor welke kwaliteit van een dienst?’

De discussie over de opsporing verschilt daarmee niet essentieel van bijvoorbeeld die over de medische zorg in Nederland. Een foutloze zorg die alle kwalen aanpakt is onbestaanbaar en onbetaalbaar. De Raad voor de Volksgezondheid en Zorg heeft daarom in 2006 in een baanbrekend advies gepleit voor transparantie hierover en voor een grens aan de investeringen per gewonnen gezond levensjaar. Deze norm wordt sindsdien grosso modo gehanteerd in de medische zorg.

Dezelfde maatschappelijk discussie zou ook gevoerd moeten worden over de gewenste inzet van capaciteit binnen de opsporing. Dit vraagt om transparantie over het feit dat niet aan elke misdaad opsporingscapaciteit zal worden besteed en dat er incidenteel onschuldigen veroordeeld zullen worden. Om een kosten-batenanalyse te kunnen maken, moeten er rekenwaarden toegekend worden aan het oplossen van een misdaad, maar ook aan opsporingsfouten.

Om een eerste inzicht te ontwikkelen in de huidige effectiviteit en verdeling van capaciteit in de opsporing, betogen de auteurs om rekenwaarden toe te kennen aan het oplossen van een misdaad (een capaciteitsfactor maal de maatschappelijke schade) en aan opsporingsfouten (een jaar onterecht in bewaring ‘telt’ als een verloren levensjaar). Een verkennende toepassing van deze normerende rekenwijze laat zien dat de politie haar opsporingscapaciteit veel efficiënter kan inzetten.

  • Ira Helsloot is hoogleraar Besturen van Veiligheid aan de Radboud Universiteit.
  • Piet van Reenen is onderzoeker en emeritus hoogleraar Politie en Mensenrechten
  • Peter van Lochem is onderzoeker en voormalig rector van de Academie voor Wetgeving.

 

Het discussiestuk is hier te downloaden.

 

Share Button

19 februari, 2017  

In memoriam Gerard van Staalduinen


Gerard (1951 – 2017) was de laatste paar jaar associate senior onderzoeker bij Crisislab. Hij heeft bij ons meegewerkt aan grotere onderzoeken variërend van een onderzoek naar risico’s van de oud en nieuw viering, kosten-baten analyses van actieve blussystemen in de zorg tot toezicht op zwemwater.

Gerard zal echter vooral in onze herinnering blijven als de architect van verschillende essentiële onderdelen van de Nederlandse rampenbestrijding zoals de brandweercompagnie, het ROT (met als belangrijk onderdeel de functie van Operationeel Leider) en GRIP. Onderdelen waarvan hij overigens de laatste jaren met lede ogen toezag hoe die door diegenen die het systeem niet doorzagen zoals hij dat deed onjuist werden (en nog worden) gebruikt. Hierdoor is de beoogde flexibiliteit vervangen door starheid en traagheid.

Ook is zijn hand zichtbaar in de Nederlandse officiersopleiding van de brandweer. Onder zijn leiding als hoofd opleiding bij het Nederlands Instituut voor Brandweer en Rampenbestrijding (Nibra) werd de beweging ingezet van brandweeringenieur naar academici in alle soorten en maten. Geen misverstand overigens dat hij altijd pleitte voor officieren van dienst die werkelijk brandtechnisch manager waren.

Bij de uitbreiding van de brandweertaak naar een kernfunctie in de rampenbestrijding heeft Gerard een sleutelrol vervuld, eerst bij de beleidsontwikkeling ervan binnen de directie Brandweer en vervolgens als ontwerper en organisator van de voortgezette opleidingen aan de Nederlandse Brandweer Academie.

Zijn grote kwaliteiten als analytisch denker die overal de juiste vragen bij kon stellen, zullen we niet alleen als collega, maar ook als vriend, missen.

Een korte biografie treft u hier.

Share Button

17 februari, 2017  

Derde nieuwsbrief COncORDE


Crisislab participeert sinds 2014 in het Europese project COncORDE dat beoogt een interactief webplatform te ontwikkelen dat voor zowel professionele geneeskundige hulpverleners als voor redzame omstanders bruikbaar moet zijn bij grootschalige, maar ook dagelijkse hulpverlening. Het platform biedt een gemeenschappelijke informatieruimte vanaf alertering van een incident tot aan de overdracht van de patiënt aan een ziekenhuis dat beschikbare middelen en informatie van alle betrokken partijen (voor elkaar) inzichtelijk maakt en besluitvorming en taakuitoefening ondersteunt. Concreet helpt het platform bijvoorbeeld patiënten te lokaliseren en te bepalen waar deze het beste naar toe kunnen worden vervoerd.

De derde nieuwsbrief van het project kunt u hier vinden.

Meer over het project vindt u hier.

Share Button

6 februari, 2017  

Nieuwe crisisorganisatie Veiligheidsregio Twente operationeel


Op 1 februari 2017 is de nieuwe crisisorganisatie van de veiligheidsregio Twente operationeel gegaan. Crisislab ondersteunde de veiligheidsregio Twente vanaf 2014 bij de doorontwikkeling van haar crisisorganisatie die uitgaat van de volgende uitgangspunten:

1. de crisisorganisatie werkt voor en samen met de burger

2. bij (flits)crises gaat slagvaardigheid ten behoeve van de burger boven interne afstemming

3. crisistaken worden óf uitgevoerd door crisisspecialisten óf ze passen bij de dagelijkse werkzaamheden

4. de voorbereiding op crisis sluit aan bij de realiteit.

Crisislab ondersteunde al eerder de Veiligheidsregio Drenthe bij het ontwikkelen en implementeren van een nieuwe crisisorganisatie.

Share Button

5 februari, 2017  

Arbobesluit gewijzigd mede op verzoek Crisislab


Afgelopen zomer lag een wijziging van het Arbeidsomstandighedenbesluit voor die feitelijk vroeg om een nultolerantie van risico. Het ging om het risico op explosie van een explosief in de bodem dat daar sinds de Tweede Wereldoorlog zou kunnen liggen. Elke bouwplaats in Nederland zou daarmee gedetecteerd moeten worden hetgeen een disproportionele investeringen van vele tientallen miljoenen per jaar zou betekenen. Crisislab heeft het initiatief genomen om beredeneerd de ministers van SZW en BZK te vragen om herziening van deze wijziging. Ze deed dit samen met het platform blindgangers van de VNG en werd daarbij ondersteund door verschillende gemeenten. Wetstechnisch was deze wijziging (en overigens ook de wel doorgevoerde verscherping van de asbestregels) overigens ook niet correct want gebaseerd op een Europese richtlijn die ziet op grote risico’s in de bouw zoals het vallen van hoogte waaraan ook in Nederland jaarlijkse tientallen mensen overlijden.

De brief van het platform Blindgangers en Crisislab aan de ministers van SZW en BZK treft u hier.

De reactie van het ministerie van SZW treft u hier.

Share Button

7 januari, 2017  

Drogredeneren over asbestgevaar


Op 14 december 2016 heeft de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu van de Tweede Kamer met de Staatssecretaris van IenM gesproken over het asbestbeleid in Nederland en in het bijzonder over de sanering van asbestdaken. Aanleiding voor het debat was het pamflet ‘Laten we eindelijk eens normaal doen over asbest’ van onder andere Crisislab. De Staatssecretaris verdedigde haar beleid met de bekende drogreden dat bewezen is dat asbest kankerverwekkend is. Natuurlijk bestaat daar geen twijfel over, dat zijn overigens heel veel stoffen. De vraag is echter of een investering van miljarden opweegt tegen een vermindering van het aantal asbestslachtoffers met slechts enkelen. Als deze kosten door de overheid gedragen zouden moeten worden, dan was het antwoord volgens de normen van de overheid zelf simpelweg ‘nee’ geweest. Omdat de kosten voor asbestsanering door de maatschappij gedragen moeten worden is het eenvoudig voor de Staatssecretaris om andermans geld uit te geven, ook al heeft onderzoek uitgewezen dat de gemiddelde Nederlander veel verstandiger is en dat geld aan zinvoller (veiligheid)beleid zou uitgeven.

Share Button

22 december, 2016  

Verstandig veiligheidsbeleid vereist regentenmoed


Ira Helsloot bespreekt de invloed die bestuurders hebben op het veiligheidsbeleid in een artikel op de site socialevraagstukken.nl. Bestuurlijke moed kan het verschil maken als het gaat om verstandig veiligheidsbeleid.

Het artikel kunt u hier lezen.

Share Button

17 november, 2016  

Kosten en baten van Gronings gas


Ira Helsloot bespreekt in het dossier ‘Gronings gas’ de kosten en baten van aardgaswinning in Groningen. Is het echt onaanvaardbaar dat burgers risico lopen omwille van het algemeen belang? Zijn bijdrage aan het dossier vindt u hier.

Share Button

4 november, 2016  

IFV neemt Crisislab’s FABCM over


Het brandweeropleidingsinstituut IFV heeft het door Crisislab ontwikkelde FABCM besluitvormingsmodel voor frontlijnleidinggevenden overgenomen als basis voor de brandweerofficiersopleidingen en trainingen. Het FABCM model is het resultaat van 6 jaar onderzoek dat door de stichting Crisislab met eigen middelen en met steun van verschillende pilotregio’s zoals Twente en Gelderland-Zuid is ontwikkeld. Het jarenlange onderzoekstraject heeft geresulteerd in (internationale) wetenschappelijke artikelen en een proefschrift. Het is daarom ook mooi te zien dat het IFV de bevindingen heeft overgenomen. Evident pleit dit resultaat voor een structurele relatie tussen wetenschap en brandweer(onderwijs).

J. Groenendaal & I. Helsloot (2016). ‘A Preliminary Examination of Command and Control by Incident Commanders of Dutch Fire Services during Real Incidents’. Journal of Contingencies and Crisis Management, 24 (1), pp. 2-13.

J. Groenendaal & I. Helsloot (2016). ‘The application of Naturalistic Decision Making (NDM) and other research: lessons for frontline commanders’. Journal of Management and Organization, 22 (2), pp. 173-185.

B. Brugghemans, J. Groenendaal & I. Helsloot (2014). ‘Het benutten van onderzoek naar Naturalistic Decision Making (NDM)’. M&O, 4, pp. 5-23.

J. Groenendaal (2015). Frontline command, reflections on practice and research. Den Haag: Eleven International Publishing.

 

 

 

Share Button

14 oktober, 2016  

Call for papers WADEM Congress


Crisislab is participating in the FP7 EU project COncORDE. In order to disseminate the knowledge gained in this project, the COncORDE consortium leads the Situational Awareness Systems (SAS) track of The World Association of Disaster and Emergency Medicine (WADEM) Congress (Toronto, CANADA, April 25-28, 2017).

A call for abstracts on the subject of innovative approaches to situational awareness in disaster and emergency medicine can be found here.

 

Crisislab participeert in het FP7 EU project COncORDE. Om de kennis die is opgedaan tijdens dit project te verspreiden, leidt het COncORDE consortium de Situational Awareness Systems (SAS) track van het World Association of Disaster and Emergency Medicine (WADEM) Congres (Toronto, CANADA, 25-28 april 2017).

Een call voor papers over innovatieve benaderingen van ‘situational awareness’ tijdens rampen en bij eerste medische hulp vindt u hier.

Share Button

13 oktober, 2016  

Studium Generale UU


Op 28 september hield Ira Helsloot een college voor het Studium Generale programma van de Universiteit Utrecht over omgaan met risico’s in Nederland. Zwaarbewapende politie op stations, ondergrondse hoogspanningskabels en ontruimingen wegens asbest: alles voor de veiligheid! Maar zijn al die maatregelen nog in verhouding met het doel?

U kunt het college hier terugkijken.

De blog over dit college vindt u hier.

 

Share Button

30 september, 2016  

Kennisdossier maatschappelijke reacties


Platform31 en Crisislab hebben een kennisdossier maatschappelijke reacties opgezet naar aanleiding van de maatschappelijke reacties rondom de komst van vluchtelingen naar opvanglocaties in Nederlandse gemeenten.

In samenwerking met Crisislab vult Platform31 dit kennisdossier regelmatig aan met extra informatie.

 

Share Button

23 september, 2016  

Ontwikkeling norm aardbevingsbestendigheid industrie


In opdracht van de Nationaal Coördinator Groningen ondersteunde Crisislab de ontwikkeling om te komen tot een norm voor de aardbevingsbestendigheid van de chemische industrie in Groningen. Ira Helsloot was voorzitter van de werkgroep die hierover een advies heeft uitgebracht.

Het advies is hier te downloaden.

Share Button

15 september, 2016  

Bestuurlijk afwegingskader risico’s conventionele explosieven


De discussie tijdens een drietal bijeenkomsten van het Platform Blindgangers van de VNG over een toekomstig normenkader over de omgang met de risico’s van conventionele explosieven (CE) in de Nederlandse bodem inspireerde Crisislab om op eigen initiatief de inhoud samen te vatten in een aantal uitgangspunten voor een proportionele bestuurlijke omgang met CE. De doelstelling is om gemeenten alvast een denkkader te bieden dat hen nu al helpt te komen tot een proportionele omgang met CE.

Het afwegingskader kunt u hier downloaden.

Dit document is aan het Platform Blindgangers aangeboden om een rol te kunnen spelen in de discussie met het ministerie van BZK over de herziening van de vergoedingsregeling voor opsporing en ruiming van CE (de Bommenregeling), en de besluitvorming over een te ontwikkelingen normenkader en kenniscentrum voor de omgang met CE.

 

Share Button

5 september, 2016