Lopende onderzoeken

In de zomer van 2025 is in het district Twente in de eenheid Oost-Nederland een programma gestart om de politie (weer) meer in verbinding te laten komen met de samenleving, onder andere door de incidentafhandeling (noodhulp) op een andere manier vorm te geven.

Crisislab heeft de afgelopen jaren ervaring opgedaan door te experimenteren met het ontlabelen van de noodhulp in basisteams. Het doel was steeds om als politie meer capaciteit te kunnen vrijmaken om collectief meer, beter en ander politiewerk te kunnen uitvoeren. Als laatste actieonderzoek hebben we samen met een basisteam tijdens twee jaar het concreet uitgewerkte concept ‘generiek werken’ geprobeerd te implementeren waarin niet alleen de noodhulp als aparte suborganisatie zou worden afgeschaft, maar waarin nadrukkelijk ook aandacht was voor het bedenken van werk ‘dat ertoe doet’ en uitvoering van dat werk door een betere sturing van de OpCo’s.

Op basis van onze ervaringen van onder andere het laatste actieonderzoek hebben we het programma Verbonden Politie geholpen om tot een andere werkwijze te komen waarin ten minste de hoofdprincipes van het concept ‘generiek werken’ zijn meegenomen. Hierdoor zouden de randvoorwaarden worden gecreëerd om als basisteams beoogd meer in verbinding met de samenleving te kunnen komen.

Het gaat om de volgende hoofdprincipes:

• Alle executieve politiemedewerkers die in dienst zijn, kunnen worden ingezet voor meldingen (waardoor fysieke en mentale ruimte ontstaat om met elkaar verbindend politiewerk te doen).
• Er wordt voldoende politiewerk voorbereid voor alle GGP-medewerkers (dus ‘blauw op straat’) dat past bij wat nodig is in de samenleving en dus uitvoering geeft aan de speerpunten van het basisteam.
• Operationele leiding door de OpCo zorgt er ten minste voor dat al het (voorbereide) politiewerk tijdens de dienst ook zoals bedoeld wordt uitgevoerd.

In de zomer van 2025 is gestart met de eerste voorbereidingen waarna vanaf 23 februari 2026 door de vijf basisteams en het Operationeel Centrum (OC) en met hulp van Crisislab uitvoering is gegeven aan een andere werkwijze.

Verschillende andere basisteams hebben inmiddels aangegeven de ommezwaai in lijn met het programma Verbonden Politie te willen maken. Veelgehoorde vragen waren: maar hoe doen we dat dan? Wat moeten we daarvoor organiseren?

In opdracht van het programma Verbonden Politie zal Crisislab daarom een handboek opstellen waarin de onderdelen staan beschreven die door deze basisteams, en deels door het OC, ten minste georganiseerd moeten worden om uitvoering te kunnen geven aan de drie hoofdprincipes. Dat wil zeggen dat als een basisteam de in het handboek beschreven organisatieonderdelen implementeert de basis wordt gelegd voor een politie die (weer) in verbinding kan komen te staan met de samenleving.

Verder zal Crisislab in opdracht van het programma Verbonden Politie een evaluatie uitvoeren naar de wijze waarop de vijf basisteams de werkwijze uiteindelijk hebben geïmplementeerd en wat de betekenis hiervan is voor het effect.

Regelmatig evalueert Crisislab oefeningen en systeemtesten van de crisisorganisatie van de Veiligheidsregio Twente. Ook in 2026 zal dat weer het geval zijn. Het gaat meer precies om de onverwachte oefening (eerste helft jaar) en de systeemtest (tweede helft jaar).

Ook in 2026 ondersteunen wij de stichting werkgroep Bestuurlijk Overleg voor een Veilige Energietransitie in Nederland (BOVEN).

De stichting werkgroep BOVEN, waarin lokale en regionale collega-bestuurders zijn verenigd, is opgericht om lokale en regionale overheden te helpen bij de energietransitie. Bij de realisering van de energietransitie spelen lokale en regionale overheden immers een cruciale rol en komen bestuurders voor complexe opgaven te staan. Meer precies zoekt BOVEN naar manieren om het bestuurlijke perspectief op veiligheids- en gezondheidsrisico’s te combineren met de bestuurlijke opgave om de energietransitie te realiseren.

Onze ondersteuning bestaat in 2026 onder meer uit de volgende activiteiten:

• het opstellen van een bestuurlijke handreiking over geothermie.
• de actualisatie van de Bestuurlijke handreiking ‘Omgaan met waterstofrisico’s’ uit 2022.
• het beschrijven en analyseren van nog meer bestuurlijke ervaringen bij de totstandkoming van nieuwe energietransitie-initiatieven (die uit 2024-2025 kunt u hier bekijken).

De afgelopen jaren hebben wij de werkgroep BOVEN onder meer ondersteund door:

• het organiseren van een symposium ‘Veiligheid in de energietransitie’ samen met het Veiligheidsberaad (2025).
• het opstellen van een position paper systemische risico’s energietransitie (2025).
• het leveren van een bijdrage op het jaarcongres Relevant (2025).
• het beschrijven van bestuurlijke ervaringen over de realisatie van nieuwe energietransitie-initiatieven (2024/2025).
• het schrijven van een bestuurlijk reflectiedocument over decentrale energieopslagsystemen (2024).
• het ontwikkelen van een instrument om risico’s integraal te kunnen afwegen (2023).
• het schrijven van de Bestuurlijke handreiking ‘Omgaan met waterstofrisico’s’ (2022)
• het organiseren van het symposium Burgerbetrokkenheid bij de risico’s en onzekerheden van de energietransitie en het opstellen van de leerpunten ervan in een rapportage (2022).
• het schrijven van de Bestuurlijke handreiking ‘Omgang met veiligheidsrisico’s van de energietransitie’ (2021).
• het uitvoeren van een onderzoek naar de (juiste) omgang met actiegroepen (2021).

In opdracht van het Zorg- en Veiligheidshuis Regio Arnhem (ZVH RA) heeft Crisislab een besluitvormingsmethodiek ontwikkeld om het ZVH beoogd efficiënter en effectiever te laten optreden. De methodiek is door de stuurgroep van het ZVH RA medio 2025 vastgesteld. Vanaf september 2025 werken het ZVH RA en haar zorg- en veiligheidspartners met de methodiek. Crisislab helpt met de implementatie ervan en zal de werking ervan in 2026 evalueren.

Light Electric Vehicles (LEV’s) zoals elektrische fietsen en steps worden steeds populairder. Daarmee worden ze ook vaker in de metro meegenomen. Spontane ontbranding van een LEV is daarmee een risico. In opdracht van het GVB berekent Crisislab het individueel risico dat dit betekent voor reizigers.

De Governance Code voor een Veilige Bouw bestaat tien jaar. Daarom organiseert de GCVB samen met Bouwend Nederland en Netbeheer Nederland vier themasessies in het land om terug- en vooruit te kijken. Wat heeft gewerkt om de bouw veiliger te maken en wat moet de inzet voor de volgende tien jaar zijn. Ira Helsloot modereert de sessies en vat de bevindingen samen.

Crisislab ondersteunt een pilot van de MasterClass Veiligheid Brabant en Zeeland om beter van incidenten te leren. Het kerninzicht is dat de klassiek aanpak van het zoeken naar basisoorzaken voor incidenten niet volstaat want basisoorzaken hangen altijd samen. Zo duidt de basisoorzaak ‘overtreding van een procedure’ vaak samen met ‘te ingewikkelde procedure’. In de pilot wordt daarom gekeken naar samenhangende koppels van standaardoorzaken in de verwachting dat deze aanpak tot meer inzicht leidt.