Archief

Op dinsdag 27 maart 2018 lanceerde het programma De Zorg Brandveilig de online applicatie BrandWijzer. Crisislab is als penvoerder nauw betrokken geweest bij de totstandkoming ervan. Dit nieuwe instrument maakt het voor zorgorganisaties mogelijk om te zien of alle onderdelen van hun organisatie vanuit een risicogestuurd perspectief afdoende brandveilig zijn. Uniek aan BrandWijzer is dat hierbij integraal risico’s worden ingeschat en afgewogen tegen de samenhang en impact van genomen maatregelen en voorzieningen. BrandWijzer is beschikbaar via www.brandwijzer.nl.

Aan BrandWijzer is lang gewerkt om te voldoen aan de wensen van gebruikers. Zo is veel aandacht besteed aan het zo compact mogelijk houden van de vragenlijst. Ook is er een mogelijkheid ingebouwd om medewerkers van de werkvloer te betrekken bij de beantwoording van vragen. De beknopte vragenlijst en het intelligente rekenmodel erachter is tot stand gekomen in een samenwerking van toonaangevende brandveiligheidsexperts in samenspraak met zorgprofessionals. Zo is een instrument ontwikkeld dat zowel inhoudelijk gefundeerd als zeer gebruiksvriendelijk is.

Risicogestuurde brandveiligheid

BrandWijzer heeft als uitgangspunt dat er door zorgaanbieders vanuit een risicogestuurd perspectief naar brandveiligheid gekeken moet worden om een veilige omgeving te kunnen bieden. Bij de toepassing van een risicogestuurde benadering kan namelijk blijken dat sommige standaardeisen uit de regelgeving niet voldoende zijn terwijl andere niet nuttig zijn. Volgens de meest actuele inzichten is een risicogestuurde aanpak van brandveiligheid het meest effectief in het voorkomen van brand en het beperken van de gevolgen van een brand.

Betrokken partijen

Aan BrandWijzer is gewerkt door experts van het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV), Brandweer Nederland, Nieman Adviseurs, Octaaf Advies, het COT en Crisislab. Deze partijen hebben zich verenigd in een expertgroep die zich bezighoudt met de doorontwikkeling en validatie van het instrument. Naast deze expertgroep zal een gebruikersgroep bewaken dat BrandWijzer blijft aansluiten bij de praktijk.

Programma De Zorg Brandveilig

BrandWijzer is ontwikkeld in het kader van programma De Zorg Brandveilig, een initiatief van Brandweer Nederland en ActiZ, GGZ Nederland, NFU, NVZ en VGN verenigd in Brancheorganisaties Zorg (BoZ). Het programma wordt ondersteund door het ministerie van VWS. Voor meer informatie over De Zorg Brandveilig, zie www.dezorgbrandveilig.nl.

In opdracht van de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) bracht de Werkgroep Maatgevende Aardbevingsbelasting (WMA) op 4 november 2016 een advies uit voor een proportionele, simpele, transparante en robuuste toets op aardbevingsbestendigheid van de chemische industrie in Groningen. Het advies volgde uit het eerdere advies van de commissie Meijdam van december 2015. Ira Helsloot was lid van de commissie Meijdam en voorzitter van de WMA.

De WMA heeft op 28 juni 2017 een aanvullende rapportage uitgebracht over de inzichten van de LoC-toets op de aardbevingsbestendigheid van de chemische industrie in Groningen.

Naar aanleiding van deze aanvullende rapportage heeft de NCG de werkgroep nog een aantal vragen gesteld. De antwoorden op deze vragen zijn opgenomen in de Notitie: beantwoording van nadere vragen over toepassing van de LoC-methode bij de industrie. Dit derde advies is in maart 2018 openbaar geworden.

Er is nadien (april 2019) ook nog een vierde advies door de WMA opgesteld. Dit advies treft u hier.

In opdracht van het programma Integrale Veiligheid Hoger Onderwijs (IV-HO) heeft Crisislab enkele kennis- en dilemmafiches opgesteld. Deze fiches hebben respectievelijk als doel kennisdeling en het benoemen van bestuurlijke dilemma’s die gepaard gaan bij risico- en crisismanagement. Op bestuurlijk niveau dienen hiervoor afwegingen te worden gemaakt. Voorbeeld: wegen de (financiële) kosten van een bepaalde veiligheidsmaatregel op tegen de veiligheidswinst (de baten)? De fiches geven op basis van recente casussen en praktijkvoorbeelden uit het hoger onderwijs inzicht in dilemma’s waarmee bestuurders van deze instellingen te maken hebben.

De fiches worden gebruikt ter ondersteuning en reflectie bij door IV-HO geïnitieerde bestuursgesprekken, waarbij bestuurders en veiligheidsmanagers van verschillende hoger onderwijsinstellingen met elkaar in discussie gaan over keuzes die zij maken voor hun veiligheidsbeleid. Centraal staat hoe om te gaan met de verschillende veiligheidsrisico’s.

De fiches kunt u hieronder downloaden.

Kennisfiches

• Crisiscommunicatie
• Crisisorganisatie

Dilemmafiches

• Bommelding, ontruimen of niet?
• Brand in het Spinozagebouw, tot hoever investeren in brandveiligheid?
• Ramp op afstand, welke verantwoordelijkheid trek je wanneer naar je toe?

In 2017 is door het ministerie van Defensie een beleidsevaluatie gehouden van de inspanningen van de laatste jaren gericht op een betere samenwerking van defensie en de ‘civiele’ crisisbeheersing, de zogenaamde intensivering civiel-militaire samenwerking. Ira Helsloot heeft als onafhankelijk extern deskundige gereflecteerd op de methodologie van deze beleidsevaluatie. Het resulterende rapport is in december 2017 door de minister van Defensie aan de Tweede Kamer aangeboden. In bijlage E van het rapport is zijn reflectie opgenomen.

De samenvattende aanbiedingsbrief vindt u hier.

In opdracht van de Nederlandse Spoorwegen (NS) heeft Crisislab in 2018 onderzocht hoe het zit met de verantwoordelijkheden en vereisten ten aanzien van het verlenen van eerste hulp door medewerkers van NS op rijdende treinen. Centraal hierbij stond de vraag hoe het staat met de verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid van de NS als organisatie en werkgever wanneer incidenteel zonder conducteur wordt gereden.

Crisislab heeft de wetenschappelijke bevindingen over het effect van sociale media in het kader van het Europese project COSMIC samengevat. Als wetenschappelijk artikel is de opbrengst verschenen in het zojuist verschenen issue van de Journal of Contingencies and Crisis Management (Volume 26, nr. 1). Hieronder treft u de samenvatting van het artikel ‘The effect of social media on the dynamics of (self)resilience during disasters: A literature review’.

Abstract

As is well known for decades, citizens are highly resilient during and after a disaster, they save the day by helping themselves and others. A relatively new phenomenon is the abundant use of social media. In this literature review, the authors bring together recent findings on how social media affects citizens’ self-resilience by looking into its effect on four elements of self-resilience: information gathering, information dissemination, collaborative problem-solving, and coping. Social media supports citizens in their search for reliable information to reduce their uncertainty about the situation far beyond the regular but late information provided by authorities. This ability to gather information of their own accord is further aided by the enhanced ability of citizens (and authorities) to disseminate the information they possess quickly and widely. The ability of social media to connect people through time and space enhances collaborative problem-solving and citizens’ ability to make sense of the situation and cope with it. And yet, authorities by and large find it troublesome to get used to this new reality.

As part of the European Commission’s Seventh Framework Programme (FP7) Crisislab participated in the 3 year research, technological development and demonstration project COncORDE  (May 2014 – the end of 2017).

COncORDE stands for ‘Development of Coordination Mechanisms During Different Kinds of Emergencies’ and aimed to develop a web-based (real-time) application that will facilitate (medical) emergency responders as well as a resilient community during medical emergencies. COncORDE provides a test tool that can be used in all member states, irrespective of their local differences, to improve coordination of emergency medical response. The web-based platform is developed to support and enhance the existing decision processes during medical emergencies at local, regional and cross-border level, from small incidents to large scale emergency situations. The platform improves the operational information flow within the emergency medical services, as well as the communication and coordination between people requiring emergency medical help, the responders and a resilient community.

The COncORDE consortium was an international consortium which consists of 14 research and/or technology development as well as emergency response partners. Led by Cambridge University Hospital (United Kingdom) the consortium furthermore consists, besides Crisislab, of partners from:

• Greece (Hellenic Rescue Team, European Dynamics, and National Center for Scientific Research),
• Finland (Technical Research Centre of Finland),
• Cyprus (University of Cyprus),
• Turkey (Koc University),
• Belgium (Public Safety Communication Europe),
• Ireland (Konnekt- Able Technologies)
• Portugal (Environmental Systems Research Institute en INOVA+),
• Romania (SIVECO) and
• Norway (Crisis Training AS).

For more information about the COncORDE project, can be found in the brochure or can be found here.

November 2015: COncORDE’s first newsletter can be found here.

June 2016: COncORDE’s second newsletter can be found here.

September 2016: Crisislab together with the University of Cyprus and Cambridge University Hospital has published the article ‘Integrated modelling of medical emergency response process for improved coordination and decision support’ in Healthcare Technology Letters. The article is based upon the results of Task 2.3: “COncORDE conceptual framework modelling” and models both the COncORDE conceptual framework as well as the medical response process. The article can be found here.

February 2017: COncORDE’s third newsletter can be found here.

August 2017: A short evaluation of the second pilot in Thessaloniki by Crisislab can be found here.

In opdracht van de Europese Commissie participeerde Crisislab samen met partners uit verschillende Europese landen in een driejarige Europese FP7-onderzoeksproject COncORDE van mei 2014 tot eind 2017. 

In Concorde dat staat voor ‘Development of Coordination Mechanisms During Different Kinds of Emergencies’ werd onderzoek gedaan naar de toepassing van een (real-time) applicatie ter ondersteuning en training van (medische) hulpverleners bij de triage van slachtoffers tijdens crisissituaties. Concorde heeft uiteindelijk een werkend test platform opgeleverd voor de coördinatie van medische hulpverlening via de principes van Distributed Decision Making. Het platform staat ook toe dat burgers informatie over de locatie en aard van de verwondingen delen met de medische hulpverleners. 

Crisislab werkte binnen dit project samen met onderzoekers en hulpverleners uit het Verenigd Koninkrijk (Cambridge University Hospital), Griekenland (Hellenic Rescue Team, European Dynamics en National Center for Scientific Research), Finland (Technical Research Centre of Finland), Cyprus (University of Cyprus), Turkije (Koc University), België (Public Safety Communication Europe), Ierland (Konnekt- Able Technologies) Portugal (Environmental Systems Research Institute en INOVA+), Roemenië (SIVECO) en Noorwegen (Crisis Training AS).

Meer informatie over het project kunt u lezen in de brochure of kan hier gevonden worden.

Crisislab, the University of Cyprus en Cambridge University Hospital publiceerden in september 2016 een eerste artikel in Healthcare technology Letters: ‘Integrated modelling of medical emergency response process for improved coordination and decision support’. Het artikel treft u hier. 

De eerste nieuwsbrief van het project (november 2015) kunt u hier vinden.

De tweede nieuwsbrief (juni 2016) kunt u hier vinden.

De derde nieuwsbrief (februari 2017) kunt u hier vinden.

Een korte evaluatie door Crisislab van de tweede pilot in Thessaloniki kunt u hier vinden.

Dat stelt Ira Helsloot in een artikel over veerkracht (resilience) in complexe ketens. Het artikel is verschenen in Security Management, een platform voor security platforms, en is hier te vinden.

In de laatste uitgave van het Magazine Nationale Veiligheid en Crisisbeheersing (15-de jaargang 2017, nr. 5/6) is een artikeltje verschenen van Astrid Scholtens over vier thema’s die zowel tijdens de stroomuitval in 2007 als in 2017 zichtbaar waren. Beide stroomuitvallen werden veroorzaakt door laagvliegende apache-helikopters in de regio Gelderland Zuid.

Het artikeltje kunt u hier downloaden.

In de laatste uitgave van het Magazine Nationale Veiligheid en Crisisbeheersing (15-de jaargang 2017, nr. 5/6) heeft Ira Helsloot een artikeltje geschreven over het publieksonderzoek ‘Meer blauw op straat’. Het onderzoek is uitgevoerd door studenten van de Radboud Universiteit Nijmegen. Het artikel kunt u hier downloaden, het publieksonderzoek treft u hier.

Crisislab-onderzoeker Sander Kraaijenbrink is sinds december voorzitter van Young NVVK. Dit is een werkgroep voor en door jonge veiligheidskundigen t/m 35 jaar. Meer informatie over Young NVVK vindt u hier.

In het magazine Uit de brand van de Stichting Salvage stelt Ira Helsloot dat het een politieke keuze is om wel of niet voor nul grote (stal)branden te gaan. Als de samenleving werkelijk richting nul branden wil is verplichte risicoaansprakelijkheidsverzekering een betere methode dan overheidsinspecties. Elk voordeel ‘heb’ zijn nadeel: dat zal leiden tot vooral schaalvergroting en willen we dat?

Het artikel kunt u hier downloaden.

Het magazine Uit de brand zelf is hier te downloaden.

Op 7 juni 2017 vond in de gemeente Wageningen een tragisch incident plaats waarbij een deelnemer aan het participatietraject Buitenkans van de gemeente een andere deelnemer heeft doodgeslagen.

In opdracht van de gemeente Wageningen voerde Crisislab een evaluatie uit naar dit dodelijke incident binnen het sociaal domein. De gemeente wilde weten of er van dit tragische incident geleerd kon worden, en zo ja, op welke manier. Crisislab heeft een analyse gemaakt van het beleid van de gemeente binnen het sociaal domein en de implementatie ervan in de praktijk. Op basis hiervan is het incident tegen het licht gehouden.

De rapportage Past meer dan alleen geschoktheid? is hier te downloaden.

De Gelderlander besteedde aandacht aan de rapportage onder de kop ‘Wageningen had ‘snoeimoord’ niet kunnen voorkomen‘.

In Veiligheid Voorop, een samenwerkingsverband van en voor de chemische industrie, is een interview gepubliceerd met Astrid Scholtens in een serie over ‘eigenaarschap’, in aanloop naar de Veiligheidsdag 2017 die op 2 november 2017 plaatsvond. Het artikel is ook verschenen in het Vakblad Asset Management.

Het interview is hier te vinden.

Het Magazine Nationale Veiligheid en Crisisbeheersing (nr.4, 2017) besteedt aandacht aan het jaarlijkse publieksonderzoek dat Crisislab op eigen initiatief samen met de studenten van de marterspecialisatie Besturen van Veiligheid aan de Radboud Universiteit Nijmegen hebben uitgevoerd. Het publieksonderzoek was dit jaar gewijd aan terrorisme. Is de samenleving daar nu werkelijk zo bang voor als vele politici denken? En moet de beveiliging van bijvoorbeeld Schiphol daarom sterk worden opgeschroefd? Een ruime meerderheid van de ondervraagde Schipholgangers dacht hier heel genuanceerd over: liever investeren in onderwijs.

Het artikel treft u hier.

Het publieksonderzoek kunt u hier downloaden.

In opdracht van de Veiligheidsregio Flevoland voerde Crisislab in 2017/2018 een evaluatie uit naar het proces van samenwerking tussen de Veiligheidsregio Flevoland en Lelystad Schiphol Airport op gebied van brandweerzorg op de luchthaven. Aan de beoogde samenwerking is in 2017 een eind gekomen en bekeken is of leerpunten van betekenis zijn voor een toekomstige (andere) samenwerking.

In opdracht van de gemeente Amsterdam heeft Crisislab samen met de Nijmeegse hoogleraar Eric Cator een methode ontwikkeld voor een proportionele bepaling van het zoekgebied bij een indicatie voor blindgangers uit WO II. Op basis van statistiek en ongevallencijfers doet Crisislab wetenschappelijk gefundeerde aanbevelingen om het beleid effectief èn efficiënt te laten zijn.

Vliegtuigbombardementen uit WO II staan bekend om de grote aantallen blindgangers. Deze blindgangers kunnen bij bouwwerkzaamheden gevaar opleveren, bijvoorbeeld doordat vanwege heien de kans op onverwachte explosies toeneemt. Om het gevaar van blindgangers te minimaliseren, doen Nederlandse gemeenten preventief onderzoek naar blindgangers in gebieden waar gebouwd gaat worden. In Amsterdam speelt de problematiek van blindgangers in het bijzonder omdat de hoofdstad door de geallieerden zwaar is gebombardeerd.

Preventieve opsporing van explosieven en ruiming van eventuele bommen is een kostbare aangelegenheid. De gemeente Amsterdam vroeg zich in de eerste plaats af of de kosten in evenwicht zijn met de baten. Crisislab heeft daarom berekend wat het aantal vierkante meters is dat maximaal in redelijkheid onderzocht zou moeten worden, wil het beleid proportioneel zijn. Het vertrekpunt is dat het beleid niet proportioneel is wanneer er meer geld wordt uitgegeven aan het voorkomen van schade dan dat er door dat beleid aan schade wordt voorkomen.

In de tweede plaats is de vraag van de gemeente Amsterdam of er een statistische methode is om het zoekgebied af te bakenen. Op dit punt werkte Crisislab samen met Eric Cator van de Radboud Universiteit Nijmegen (RUN). Tot op heden werd een niet onderbouwde methode (nearest neighbour methode) gebruikt waarvan bij nadere beschouwing zelfs onduidelijk was wat de definitie van verdacht gebied was. De nieuw ontwikkelde methode berekent op een Bayesiaanse wijze het gebied waarin met 90% zekerheid de blindgangers van een specifiek bombardement liggen.

Op 12 september 2017 heeft het Amsterdamse college de nieuwe methode vastgesteld. Het rapport kunt u hier vinden.

In opdracht van de gemeente Amsterdam is door Crisislab en de RUN de methode verder verfijnd. De rapportage die we in juni 2018 hebben opgeleverd kunt u hier vinden.

Al eerder voerde Crisislab in opdracht van het Havenbedrijf Rotterdam en de gemeente Rotterdam een onderzoek uit naar een proportionele omgang met conventionele explosieven de Tweede Wereldoorlog.

Voor twee nautische leerlijnen van de Nationale Nautische Verkeersdienst Opleiding (NNVO) herschreef Crisislab het lesmateriaal op het onderdeel incidentbestrijding. Het lesmateriaal (module 8.01 en 8.02) is bedoeld voor de cursussen voor onder andere brug- en sluiswachters en mobiel verkeersleiders. Het doel van de cursussen is om de cursisten praktische handvatten mee te geven voor het handelen tijdens (water)incidenten.

In opdracht van het programma Integrale Veiligheid Hoger Onderwijs (IV-HO) heeft Crisislab een internationale risico-analyse gemaakt voor hoger onderwijs instellingen. Klassieke risico’s, nieuwe risico’s en risico’s met zowel klassieke als nieuwe aspecten worden belicht. In de risico-analyse neemt de Europese dimensie een centrale plaats in. Er is in het bijzonder aandacht voor de risico’s die voortkomen uit internationale samenwerking. Er worden concrete aanbevelingen gedaan voor hoger onderwijs instellingen, EU lidstaten en de Europese Commissie.

Het programma IV-HO is ondergebracht bij SURF, de ICT-samenwerkingsorganisatie van het onderwijs en onderzoek in Nederland en het programma wordt gesubsidieerd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).

De risico-analyse is in het Engels geschreven, zodat het ook op EU-niveau kan worden gedeeld.

      De risico-analyse kunt u hier downloaden.

Naar aanleiding van het afscheid van Jacques Wallage, voorzitter van de Raad voor het openbaar bestuur (Rob), is een liber amicorum met de titel ‘Hoe laat is het?’ verschenen. Ira Helsloot schrijft hierin over het Nederlandse veiligheidsbeleid, de risico-regelreflex en de narrige burger. Kunnen we nog terug naar vroeger?

Het hoofdstuk ‘De tijd van het Nederlandse veiligheidsbeleid’ kunt u hier downloaden.